Zakresy emisji GHG Protocol
– przewodnik po śladzie węglowym firmy

^{Data publikacji: 16.09.2025}

^{Czas czytania: 4 minuty}

GHG Protocol to globalny standard raportowania emisji gazów cieplarnianych. Wprowadza on podział na trzy Zakresy emisji, dzięki czemu firmy mogą lepiej zrozumieć i zarządzać swoim śladem węglowym i wpływem na klimat. W tym artykule wyjaśniamy, czym różnią się Zakresy 1, 2 i 3 oraz dlaczego ich raportowanie jest kluczowe dla biznesu. 

Czym jest ślad węglowy?

Ślad węglowy to całkowita suma emisji gazów cieplarnianych (GHGs – Greenhouse Gases) spowodowanych, na przykład działalnością firmy, produktu, usługi czy wydarzenia. Obejmuje on nie tylko dwutlenek węgla (CO₂), ale także metan (CH₄), podtlenek azotu (N₂O) i gazy przemysłowe (HFC, PFC, SF₆, NF₃). Wszystkie te gazy przelicza się na ekwiwalent dwutlenku węgla, co pozwala porównać ich wpływ na klimat.

Zakres 1 GHG Protocol – emisje bezpośrednie

Zgodnie z GHG Protocol ślad węglowy przedsiębiorstwa dzieli się na trzy Zakresy. Poniżej wyjaśniamy jakie są źródła emisji w każdym z nich. 

Zakres 1 obejmuje emisje powstające bezpośrednio w organizacji, w budynkach, pojazdach i innych aktywach należących do organizacji lub będących pod jej kontrolą. Emisje w Zakresie 1 są wynikiem m.in.: 

• spalania paliw w kotłach, piecach i agregatach, 
• zużycia paliw we flocie samochodowej, 
• procesów technologicznych w zakładach, 
• wycieków czynników chłodniczych z klimatyzacji czy instalacji chłodniczych. 

Są to emisje, które firma w pełni kontroluje.  

Wskazówka: Warto pamiętać, że nawet niewielkie wycieki chłodnicze mogą stanowić istotne źródło emisji ze względu na wysoki współczynnik GWP¹ tych gazów.

Zakres 2 GHG Protocol – emisje pośrednie z zakupionej na własny użytek energii 

Zakres 2 obejmuje emisje powstające przy produkcji energii elektrycznej, cieplnej, chłodu czy pary technologicznej, które firma kupuje od zewnętrznych dostawców. 

Zgodnie z GHG Protocol, emisje w Zakresie 2 raportuje się w dwóch ujęciach: 

• location-based – metoda bazująca na średniej emisyjności sieci energetycznej w danym kraju, 
• market-based – metoda uwzględniająca faktyczne wybory firmy, np. zakup energii odnawialnej. 

Należy przy tym pamiętać, że Zakres 2 obejmuje nie tylko energię elektryczną, lecz także energię cieplną, która w polskich warunkach jest szczególnie emisyjna, ponieważ w dużej mierze opiera się na paliwach kopalnych, i ona również podlega raportowaniu zgodnie z dwoma wymaganymi podejściami. 

Zakres 3 GHG Protocol – emisje w łańcuchu wartości 

Najbardziej złożony i najobszerniejszy jest Zakres 3, który obejmuje emisje pośrednie w całym łańcuchu wartości – od dostawców po użytkowników końcowych. 

Obejmuje on aż 15 kategorii emisji, wśród nich: 

• zakupione towary i usługi, 
• dobra kapitałowe, 
• transport i dystrybucję, 
• odpady i podróże służbowe, 
• użytkowanie sprzedanych produktów, 
• utylizację po zakończeniu ich cyklu życia, 
• inwestycje i działalność franczyzową. 

Dane pokazują, że Zakres 3 odpowiada średnio za 70% emisji firm, a w niektórych sektorach nawet za ponad 90% (np. w sektorze finansowym). To sprawia, że zarządzanie nim jest najtrudniejsze, ale też najważniejsze. Z naszego doświadczenia z liczenia śladu węglowego oraz budowania strategii dekarbonizacji dla firm wynika, że Zakres 3 jest największym wyzwaniem, ale jego redukcja daje największy efekt dla emisji firmy, klimatu i reputacji marki. 

Wskazówka: o tym, jak skutecznie redukować emisje w Zakresie 3 piszemy w raporcie o konkurencyjności klimatycznej oraz innych publikacjach naszej Fundacji. 

Dlaczego znajomość Zakresów emisji jest kluczowa? 

Zrozumienie i właściwe raportowanie Zakresów emisji według GHG Protocol to fundament odpowiedzialnego podejścia do zarządzania śladem węglowym. Przede wszystkim zapewnia transparentność – firmy, które jasno pokazują, skąd pochodzą ich emisje i w jaki sposób je obliczają, budują wiarygodność w oczach klientów, partnerów biznesowych oraz regulatorów. To nie tylko kwestia zgodności z wymogami prawnymi czy standardami ESG, ale także element budowania zaufania. 

Drugim istotnym aspektem jest redukcja ryzyk. Analiza emisji w Zakresach 1, 2 i 3 pozwala zidentyfikować kluczowe źródła wpływu na klimat – zarówno wewnątrz organizacji, jak i w całym łańcuchu wartości. Dzięki temu firmy mogą skuteczniej wdrażać działania minimalizujące ryzyko regulacyjne, finansowe czy reputacyjne związane z emisjami gazów cieplarnianych. 

Wreszcie, znajomość Zakresów emisji daje realną szansę na budowanie przewagi konkurencyjnej. Coraz więcej klientów, inwestorów i instytucji finansowych zwraca uwagę na strategie klimatyczne przedsiębiorstw. Firmy, które potrafią wykazać nie tylko własne redukcje emisji, ale także inicjatywy podejmowane w całym łańcuchu wartości, zyskują wizerunek liderów transformacji niskoemisyjnej. To przekłada się na łatwiejszy dostęp do kapitału, wyższe notowania w rankingach ESG i większą atrakcyjność w oczach świadomych konsumentów. 

[1] GWP (ang. Global Warming Potential) – wskaźnik określający, jak bardzo dany gaz cieplarniany wpływa na efekt cieplarniany w porównaniu z dwutlenkiem węgla.

Autor artykułu: