Data publikacji: 29.12.2025
Czas czytania: 6 minut
Spis treści:
Rok 2025 stał się jednym z kluczowych momentów w globalnej debacie o dezinformacji klimatycznej. Zjawisko to nie tylko nasiliło się i nabrało nowych form, ale zaczęło coraz wyraźniej wpływać na bezpieczeństwo polityczne, energetyczne i społeczne państw. Jednocześnie dał się zauważyć wzrost świadomości problemu, zarówno na arenie międzynarodowej, jak i w Polsce, czego dowodem były nowe regulacje, inicjatywy społeczne i ponadnarodowe deklaracje.
Międzynarodowy Panel ds. Środowiska Informacyjnego (IPIE) przeanalizował 300 publikacji naukowych z ostatniej dekady. Wnioski są jednoznaczne: od otwartego negowania nauki o klimacie przechodzi się dziś do podważania rozwiązań, opóźniania działań i wzmacniania wątpliwości. Panel wskazuje na istnienie „ruchu przeciwdziałającego działaniom klimatycznym”, obejmującego m.in. przemysł paliwowy, chemiczny, tworzyw sztucznych, a także amerykańskie firmy energetyczne, rolnictwo przemysłowe, linie lotnicze czy sektor turystyczny.
Przełomowe znaczenie w Polsce miał raport Zespołu ds. Dezinformacji działającego w ramach Komisji ds. badania wpływów rosyjskich i białoruskich. Po analizie 2000 jawnych i niejawnych dokumentów Komisja potwierdziła, że Rosja i Białoruś prowadzą w Polsce skoordynowaną kampanię dezinformacyjną, określaną wprost mianem „wojny kognitywnej”.
Celem tej kampanii jest między innymi:
Równolegle, w wyniku tych działań, w Polsce pojawiały się fałszywe lub wprowadzające w błąd stwierdzenia w wypowiedziach polityków, m.in.:
Podczas COP30 po raz pierwszy w historii walka z dezinformacją klimatyczną została ujęta w oficjalnej agendzie szczytu. 12 państw, w tym Brazylia, Kanada, Francja i Niemcy, podpisało Deklarację dotyczącą rzetelności informacji o klimacie. Sygnatariusze zobowiązali się do zapewnienia wiarygodności komunikatów klimatycznych i aktywnego przeciwdziałania manipulacjom informacyjnym, pokazując, że dezinformacja traktowana jest jako poważne zagrożenie na poziomie państwowym. Deklarację podpisały łącznie 22 państwa, w tym Polska (stan na koniec grudnia 2025).
Równocześnie koncerny naftowe w okresie poprzedzającym szczyt zwiększyły wydatki na reklamy w Google w Brazylii aż o 2900% między wrześniem a październikiem 2024 roku. Celem było utrzymanie społecznej akceptacji dla działalności szkodliwej dla środowiska w kluczowym momencie przed COP30.
W 2025 roku ekstremalne zjawiska pogodowe, od pożarów po gwałtowne burze i regionalne black-outy, stały się impulsem do rozpowszechniania zmanipulowanych treści. Przykłady z Los Angeles, Hiszpanii czy Brazylii pokazują, że każde zdarzenie kryzysowe wykorzystywane było do budowania nieufności wobec instytucji publicznych i służb ratunkowych. Dezinformatorzy stosowali prosty mechanizm: kryzys → chaos informacyjny → narracje podważające kompetencje państwa.
W latach 2024–2025 globalnie nasiliły się kampanie uderzające w odnawialne źródła energii. Od Australii, przez Afrykę, po Europę obserwujemy te same schematy: wykorzystanie lokalnych obaw do budowania oporu wobec OZE, rozpowszechnianie fałszywych narracji o rzekomej „nieopłacalności”, „szkodliwości zdrowotnej” czy „braku stabilności energetycznej”.
Platformy społecznościowe coraz częściej rezygnują z weryfikacji treści, w tym dotyczących zmiany klimatu i ekstremalnych zjawisk pogodowych. Już na początku roku, w tym samym czasie, gdy Meta zrezygnowała z fact-checkingu w Stanach Zjednoczonych, organizacja Global Witness ostrzegała, że intensywne zjawiska pogodowe mogą stać się katalizatorem nowej fali manipulacji. Raport Center for Countering Digital Hate potwierdził skalę problemu: niemal wszystkie wiralowe treści o katastrofach pogodowych na Meta, X i YouTube nie były w żaden sposób weryfikowane, a największe zasięgi osiągały materiały twórców promujących teorie spiskowe. Co więcej, większość dezinformujących postów pochodziła z kont zweryfikowanych, które algorytmicznie są preferowane przez platformy.
Komisja Europejska zwiększała nacisk na przeciwdziałanie dezinformacji, uznając ją za zagrożenie dla państw demokratycznych. 12 listopada 2025 roku ogłoszono dwa nowe programy: Europejską Tarczę Demokracji oraz Strategię na rzecz społeczeństwa obywatelskiego. Ich celem jest ochrona fundamentów demokracji w państwach UE:
Komisja Europejska proponuje szereg konkretnych działań, w tym powołanie:
Tymczasem Sejm dopiero 19 grudnia przyjął poprawki Senatu do ustawy wdrażającej przepisy Digital Services Act (DSA), unijnego prawa obowiązującego w UE od początku 2024 roku. Ustawa trafi teraz do podpisu Prezydenta. Opóźnienie to stawia nas w niekorzystnej pozycji w kontekście ochrony społeczeństwa przed dezinformacją i budowy odporności cyfrowej.
W ramach naszego uczestnictwa w Radzie Organizacji Pozarządowych ds. Polskiej Prezydencji zabiegaliśmy o to, by przeciwdziałanie dezinformacji klimatycznej stało się jednym z priorytetów sześciu miesięcy polskiego przewodnictwa. Wraz z innymi organizacjami reprezentującymi organizacje proklimatyczne:
Z satysfakcją odnotowaliśmy, że odporność na ingerencję informacyjną stała się jednym z kluczowych celów polskiej prezydencji.
Jako Fundacja podpisaliśmy globalny apel o integralność informacji, przygotowany przez Climate Action Against Disinformation. Wspólnie podkreśliliśmy, że rzetelna informacja jest warunkiem skutecznej polityki klimatycznej i podstawą demokracji.
Intensywnie angażowaliśmy się w działania medialne, edukacyjne i eksperckie. Uczestniczyliśmy w podcastach (Śląska Opinia, Koalicja Klimatyczna, TOK FM, Polskie Radio), udzielaliśmy komentarzy eksperckich (SmogLab, Euronews) i braliśmy udział w wydarzeniach, takich jak Samorządowy Kongres Klimatyczny w Łodzi czy konferencja Greenpackt w Poznaniu.
Napisaliśmy także rozdział dotyczący dezinformacji klimatycznej do publikacji Koalicji Klimatycznej o wpływie zmiany klimatu na bezpieczeństwo narodowe oraz przeprowadziliśmy liczne szkolenia – od konferencji Ministerstwa Klimatu i Środowiska BioDezinfoLAB po warsztaty dla banku Credit Agricole i ekspertów Koalicji Klimatycznej.
Systematycznie rozbudowujemy nasze bezpłatne repozytorium raportów, analiz i podcastów o klimacie. Klimatyczna Baza Wiedzy liczy już setki rzetelnych publikacji obejmujących ostatnie pięć lat.
Zakończyliśmy drugą edycję Dziennikarskiej Grupy Roboczej ds. Klimatu, poświęconą m.in. technikom rozpoznawania i przeciwdziałania dezinformacji. W ramach kategorii „Dziennikarz dla Planety” w Nagrodzie im. Andrzeja Woyciechowskiego promowaliśmy materiały odznaczające się rzetelnością, odpowiedzialnością i dbałością o jakość debaty publicznej.
Dezinformacja klimatyczna w 2025 roku jest bardziej skoordynowana, wyrafinowana i upolityczniona niż kiedykolwiek wcześniej. W nadchodzących latach kluczowe będzie:
Naszą rolą jako Fundacji, która jest w stałym dialogu ze światem NGO, biznesu oraz liderami opinii, jest nie tylko reagowanie na fałszywe narracje, ale przede wszystkim budowanie trwałego, zdrowego ekosystemu komunikacji klimatycznej. Rok 2025 pokazał, że jest to nie tylko wyzwanie, ale również konieczność.
Autorka artykułu:
życzymy klimatycznych Świąt Bożego Narodzenia oraz pomyślnego Nowego Roku 2025!
Zespół Fundacji Climate&Strategy
